ಗೀತಾ 2.45
ಸಾಂಖ್ಯ ಯೋಗ
त्रैगुण्यविषया वेदा निस्त्रैगुण्यो भवार्जुन । निर्द्वन्द्वो नित्यसत्त्वस्थो निर्योगक्षेम आत्मवान् ॥
traiguṇya-viṣayā vedā nistraiguṇyo bhavārjuna nirdvandvo nitya-sattva-stho niryoga-kṣema ātmavān
ಅನುವಾದ
ವೇದಗಳು ತ್ರಿಗುಣಗಳ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ. ಓ ಅರ್ಜುನ, ನೀನು ನಿಸ್ತ್ರೈಗುಣ್ಯನಾಗು, ದ್ವಂದ್ವಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗು, ನಿತ್ಯಸತ್ವಸ್ಥನಾಗು, ಯೋಗಕ್ಷೇಮದ ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲದವನಾಗು, ಆತ್ಮವಾನಾಗು.
ಜೀವನ ಪಾಠ
ತ್ರಿಗುಣಗಳನ್ನು ಮೀರಿ, ದ್ವಂದ್ವಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗು.
ಆಳವಾದ ಅರ್ಥ
ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನು ಸಾಧನೆಯ ಪರಮ ಗುರಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ: ಮೂರು ಗುಣಗಳನ್ನು (ಸತ್ವ, ರಜಸ್, ತಮಸ್) ಮೀರುವುದು. ವೇದಗಳ ಕರ್ಮಕಾಂಡ ಭಾಗವು ತ್ರಿಗುಣಗಳ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ಮುಕ್ತಿಗೆ ಗುಣಾತೀತತ್ವ ಬೇಕು.
ಗುರು-ಸಾಧಕ ಸಂವಾದ
ನಿಸ್ತ್ರೈಗುಣ್ಯ ಎಂದರೆ ಏನು? ಗುಣಗಳಿಲ್ಲದೆ ಜೀವಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?
ಗುಣಗಳಿಲ್ಲದೆ ಅಲ್ಲ, ಗುಣಗಳ ಮೀರಿ. ಮೂರು ಗುಣಗಳು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಭಾಗ. ಅವು ದೇಹ-ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ನೀನು ಆ ಗುಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು.
ಸತ್ವಗುಣವೂ ಬಿಡಬೇಕೇ? ಅದು ಒಳ್ಳೆಯದಲ್ಲವೇ?
ಸತ್ವಗುಣ ಅತ್ಯುತ್ತಮ, ಆದರೆ ಅದೂ ಬಂಧನ. ಸೋಮ್ಮರ್ಯದ ಸಂಕೋಲೆ ಕಬ್ಬಿಣದ್ದಾದರೂ ಚಿನ್ನದ್ದಾದರೂ ಸಂಕೋಲೆಯೇ. ಸತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗು, ಆದರೆ ಅದನ್ನೂ ಮೀರಲು ಸಿದ್ಧನಾಗು.
ದೈನಂದಿನ ಅಭ್ಯಾಸ
ಇಂದು ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸು - ಸತ್ವ (ಶಾಂತಿ), ರಜಸ್ (ಚಟುವಟಿಕೆ), ಅಥವಾ ತಮಸ್ (ಸೋಮಾರಿತನ)?
ಯಾವುದೇ ಗುಣ ಪ್ರಬಲವಾದಾಗ, 'ನಾನು ಈ ಗುಣವಲ್ಲ' ಎಂದು ನೆನಪಿಸಿಕೋ.
ಇಂದು ಯಾವ ಗುಣ ಪ್ರಬಲವಾಗಿತ್ತು? ಅದು ನಿನ್ನ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಳಿಸಿತು?