ಗೀತಾ 4.22
ಜ್ಞಾನ ಕರ್ಮ ಸಂನ್ಯಾಸ ಯೋಗ
यदृच्छालाभसन्तुष्टो द्वन्द्वातीतो विमत्सरः। समः सिद्धावसिद्धौ च कृत्वापि न निबध्यते॥
yadṛcchā-lābha-santuṣṭo dvandvātīto vimatsaraḥ | samaḥ siddhāv asiddhau ca kṛtvāpi na nibadhyate ||
ಅನುವಾದ
ತನಗೆ ತಾನಾಗಿ ಬಂದದ್ದರಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತನಾಗಿ, ದ್ವಂದ್ವಗಳನ್ನು ಮೀರಿ, ಅಸೂಯೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಯಶ-ಅಪಯಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಮನಾಗಿ, ಕರ್ಮ ಮಾಡಿದರೂ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಜೀವನ ಪಾಠ
ಯಾವುದು ಬಂದರೂ ತೃಪ್ತನಾಗಿ, ವಿರುದ್ಧಗಳನ್ನು ಮೀರಿ, ಅಸೂಯೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಜಯ-ಅಪಜಯದಲ್ಲಿ ಸಮನಾಗಿರುವವನು—ಕರ್ಮದಿಂದ ಮುಕ್ತ.
ಆಳವಾದ ಅರ್ಥ
ಕೃಷ್ಣನು ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞನ ಮತ್ತಷ್ಟು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. 'ಯದೃಚ್ಛಾಲಾಭಸಂತುಷ್ಟ' ಎಂದರೆ ಬಂದದ್ದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ—ಯೋಜನೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ, ಆದರೆ ಫಲಿತಾಂಶ ಏನೇ ಬಂದರೂ ಶಾಂತವಾಗಿರುವುದು.
ಗುರು-ಸಾಧಕ ಸಂವಾದ
'ದ್ವಂದ್ವಾತೀತ' ಎಂದರೆ ಸುಖ-ದುಃಖ ಅನುಭವಿಸಬಾರದೇ?
ಅನುಭವಿಸುತ್ತೀರಿ—ಆದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲೆ ಬರುತ್ತದೆ, ಹೋಗುತ್ತದೆ; ಸಮುದ್ರ ಅಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತದೆ.
ಮತ್ತು 'ಅಸೂಯೆಯಿಲ್ಲದೆ'—ಬೇರೆಯವರ ಯಶಸ್ಸು ನೋಡಿ ಅಸೂಯೆ ಬರುವುದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಅಲ್ಲವೇ?
ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಆದರೆ ಅನಗತ್ಯ. ಅಸೂಯೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ 'ನನಗೆ ಸಾಕಾಗಿಲ್ಲ' ಎಂಬ ಭಾವನೆಯಿಂದ. 'ನನಗೆ ಬೇಕಾದದ್ದು ಸಿಗುತ್ತದೆ' ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದ್ದರೆ ಅಸೂಯೆ ಕರಗುತ್ತದೆ.
ಅಭದ್ರತೆಯೇ ಅಸೂಯೆಯ ಮೂಲ!
ನಿಖರವಾಗಿ! ಆಂತರಿಕ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಅನುಭವ ಇದ್ದರೆ ಬೇರೆಯವರ ಯಶಸ್ಸು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸಂತೋಷಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಕಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
ದೈನಂದಿನ ಅಭ್ಯಾಸ
ಇಂದು 'ಯಾವುದು ಬಂದರೂ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತೇನೆ' ಎಂಬ ಸಂಕಲ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಿಸಿ. ಇದು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆ ಅಲ್ಲ—ಫಲಿತಾಂಶದ ಶಾಂತ ಸ್ವೀಕೃತಿ.
ಯಾರದಾದರೂ ಯಶಸ್ಸು ನೋಡಿ ಅಸೂಯೆ ಕಾಣಿಸಿದರೆ, ತಡೆದು ಕೇಳಿ: 'ನನಗೆ ನಿಜವಾಗಿ ಏನು ಬೇಕು?' ಬಹುಶಃ ಉತ್ತರ ಅವರ ಬಳಿ ಇರುವುದಲ್ಲ.
ಇಂದು ಯಾವ ದ್ವಂದ್ವಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಿರಿ? ಸುಖ-ದುಃಖ, ಜಯ-ಅಪಜಯ? ಅವು ಹೇಗೆ ಬಂದು ಹೋದವು ಎಂದು ಗಮನಿಸಿ. ನೀವು ಅಲ್ಲೇ ಇದ್ದೀರಿ.