ಗೀತಾ 5.26
ಕರ್ಮ ಸಂನ್ಯಾಸ ಯೋಗ
कामक्रोधवियुक्तानां यतीनां यतचेतसाम् | अभितो ब्रह्मनिर्वाणं वर्तते विदितात्मनाम् ||२६||
kāma-krodha-viyuktānāṁ yatīnāṁ yata-cetasām | abhito brahma-nirvāṇaṁ vartate viditātmanām ||26||
ಅನುವಾದ
ಕಾಮ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾದ, ಮನಸ್ಸು ನಿಯಂತ್ರಿತವಾದ, ಮತ್ತು ಆತ್ಮವನ್ನು ಅರಿತ ತಪಸ್ವಿಗಳಿಗೆ—ಬ್ರಹ್ಮನಿರ್ವಾಣವು ಅವರ ಸುತ್ತಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ.
ಜೀವನ ಪಾಠ
ಮುಕ್ತಿಯು ತಲುಪಬೇಕಾದ ದೂರದ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನವಲ್ಲ, ಆದರೆ ಬಯಕೆ ಮತ್ತು ಕೋಪದ ಮರೆಮಾಚುವಿಕೆಗಳು ತೆಗೆದಾಗ ಯಾವಾಗಲೂ ಇರುವ ವಾಸ್ತವ.
ಆಳವಾದ ಅರ್ಥ
ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಮುಕ್ತಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾದ ರಹಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತದೆ: ಬ್ರಹ್ಮನಿರ್ವಾಣವು ತಲುಪಬೇಕಾದ ದೂರದ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನವಲ್ಲ ಆದರೆ ಮರೆಮಾಚುವಿಕೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದಾಗ ಗೋಚರವಾಗುವ ಯಾವಾಗಲೂ ಇರುವ ವಾಸ್ತವ. 'ಅಭಿತೋ ವರ್ತತೇ'—ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆ, ಎಲ್ಲಾ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ—ಎಂಬ ಪದವು ಅಸಾಧಾರಣ. ಮುಕ್ತಿಯು ಯಾವುದೋ ಸ್ವರ್ಗೀಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಯುತ್ತಿಲ್ಲ; ಅದು ನೀವು ಉಸಿರಾಡುವ ಗಾಳಿಯಂತೆ ಈ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿಯೇ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಸಮಸ್ಯೆಯು ಅದನ್ನು ತಲುಪುವುದಲ್ಲ ಆದರೆ ಗುರುತಿಸುವುದು. ಶ್ಲೋಕವು ಮರೆಮಾಚುವಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ: ಕಾಮ (ಬಯಕೆ) ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧ (ಕೋಪ). ಇವು ಕೇವಲ ದಮನಿಸಬೇಕಾದ ಭಾವನೆಗಳಲ್ಲ ಆದರೆ ಅಹಂಕಾರ-ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿಡುವ ಎರಡು ಶಕ್ತಿಗಳು. ಬಯಕೆಯು ಬಾಹ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಪ್ರಕ್ಷೇಪಿಸುತ್ತದೆ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹೊರಗೆ ಅನುಸರಣೆಯಲ್ಲಿ ಓಡಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಪವು ಬಯಸಿದ ವಸ್ತುಗಳು ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ, ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸ್ವಯಂನ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಗುರು-ಸಾಧಕ ಸಂವಾದ
ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಬ್ರಹ್ಮನಿರ್ವಾಣವು ಮುಕ್ತರಾದವರ 'ಸುತ್ತಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇದ್ದರೆ, ನಾನು ಏಕೆ ಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ? ನಾನು ಮುಕ್ತಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಕಷ್ಟ ಮತ್ತು ಮಿತಿಯನ್ನು ಏಕೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತೇನೆ?
ಕಾಮಾಲೆಯಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಬಹುದೇ? ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿನ ಹಳದಿ ಛಾಯೆಯು ಜಗತ್ತು ಹಳದಿ ಎಂದು ಅರ್ಥವಲ್ಲ—ಅವರ ಗ್ರಹಿಕೆಯು ವಿಕೃತವಾಗಿದೆ ಎಂದರ್ಥ. ಅದೇ ರೀತಿ, ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಜ್ಞೆಯು ಬಯಕೆ ಮತ್ತು ಕೋಪದಿಂದ ಛಾಯೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಛಾಯೆಯು ಕೊರತೆ, ಬೆದರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯ ಜಗತ್ತನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಛಾಯೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯಿರಿ; ಪೂರ್ಣತೆಯ ವಾಸ್ತವವು ಈಗಾಗಲೇ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಆದರೆ ನಾನು ಬಯಕೆ ಮತ್ತು ಕೋಪದ ಮೇಲೆ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಅವು ಅನಂತವಾಗಿ ತೋರುತ್ತವೆ—ಒಂದು ಬಯಕೆಯು ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸಣ್ಣದೊಂದು ಪ್ರಚೋದನೆಯಲ್ಲಿ ಕೋಪ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಾಧ್ಯವೇ?
ನೀವು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೀರಿ, ಮೂಲವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಬಯಕೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವು ಮೂಲಭೂತ ಕೊರತೆಯ ಭಾವನೆಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ—'ನಾನು ಅಪೂರ್ಣ, ನನಗೆ ಏನೋ ಬೇಕು.' ನೀವು ನಿಮ್ಮ ನಿಜವಾದ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಪೂರ್ಣತೆಯಾಗಿ ಅರಿತಾಗ, ಮೂಲವು ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಯಕೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಆಲೋಚನೆಗಳಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ಹತಾಶ ಗುಣವಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ದೈನಂದಿನ ಅಭ್ಯಾಸ
'ಅಭಿತಃ ಅರಿವು'ಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ—ಮುಕ್ತಿಯು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ ಎಂಬ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ. ದಿನದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗುವ ಮೊದಲು, ಶಾಂತವಾಗಿ ಕುಳಿತು ಧ್ಯಾನಿಸಿ: 'ಬ್ರಹ್ಮನಿರ್ವಾಣವು ಈಗ, ನನ್ನ ಸುತ್ತಲೂ ಇದ್ದರೆ, ಮತ್ತು ನಾನು ಅದನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ? ಇಂದು ನನ್ನ ಏಕೈಕ ಕಾರ್ಯವು ಅದನ್ನು ಬೇರೆಲ್ಲೋ ಹುಡುಕುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅದನ್ನು ಮರೆಮಾಚುವುದನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದಾದರೆ?' ನಂತರ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ: 'ಈ ದಿನಕ್ಕೆ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಯಾವ ಬಯಕೆಗಳನ್ನು ಒಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ? ಯಾವ ಸಂಭಾವ್ಯ ಕೋಪಗಳನ್ನು ಹುದುಗಿಸಿದ್ದೇನೆ?' ಅವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಿ.
'ಕಾಮ-ಕ್ರೋಧ ಕಣ್ಗಾವಲು' ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ. ದಿನವಿಡೀ, ಬಯಕೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವು ಉದ್ಭವಿಸುವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿಯೇ ಹಿಡಿಯಿರಿ—ಅವು ಈಗಾಗಲೇ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ವಹಿಸಿದ ನಂತರವಲ್ಲ, ಅವುಗಳ ಹುಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ. ಬಯಕೆ ಉದ್ಭವಿಸಿದಾಗ: ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಅದರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಅದು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಕೊರತೆಯ ಮಾನಸಿಕ ಕಥೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಮತ್ತು ಕೇಳಿ: 'ನಾನು ನಿಜವಾಗಿ ಏನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದೇನೆ? ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವು ನಿಜವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಒದಗಿಸಬಹುದೇ?'
'ವಿಯುಕ್ತ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ' ಮಾಡಿ—ಬಯಕೆ ಮತ್ತು ಕೋಪದೊಂದಿಗೆ ದಿನದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ. ತೀರ್ಪಿಲ್ಲದೆ, ಗಮನಿಸಿ: 'ಇಂದು ಬಯಕೆ ಬಲವಾಗಿ ಎಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿತು? ನಾನು ಏನನ್ನು ಬಯಸಿದೆ? ನಾನು ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದೆ?' 'ಕೋಪ ಎಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿತು? ಏನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿತು? ನಾನು ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದೆ?' ನಿದ್ರೆಗೆ ಮುಂಚೆ, ಶ್ಲೋಕದ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಆವಾಹಿಸಿ: 'ಬಯಕೆ ಮತ್ತು ಕೋಪದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾದವರಿಗೆ, ನಿಯಂತ್ರಿತ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದೊಂದಿಗೆ, ಮುಕ್ತಿಯು ಸುತ್ತಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ನಾನು ಈ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸಲಿ.'