ಗೀತಾ 6.34
ಧ್ಯಾನ ಯೋಗ
चञ्चलं हि मनः कृष्ण प्रमाथि बलवद्दृढम् | तस्याहं निग्रहं मन्ये वायोरिव सुदुष्करम् ||३४||
cañcalaṁ hi manaḥ kṛṣṇa pramāthi balavad dṛḍham | tasyāhaṁ nigrahaṁ manye vāyor iva suduṣkaram ||34||
ಅನುವಾದ
ಮನಸ್ಸು ಚಂಚಲ, ಉದ್ರೇಕಕಾರಿ, ಬಲಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ದುಸ್ಸಾಧ್ಯ. ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ವಾಯುವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಂತೆ ಕಷ್ಟ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಜೀವನ ಪಾಠ
ಮನಸ್ಸು ಚಂಚಲ, ಪ್ರಚೋದಕ, ಬಲಿಷ್ಠ, ಹಠಮಾರಿ - ಗಾಳಿಯನ್ನು ಹಿಡಿಯುವಷ್ಟೇ ಕಷ್ಟ ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು.
ಆಳವಾದ ಅರ್ಥ
ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ವಭಾವ. ಚಂಚಲಂ (ಚಂಚಲ), ಪ್ರಮಾಥಿ (ಉದ್ರೇಕಕಾರಿ, ಕಲಕುವ), ಬಲವತ್ (ಬಲಿಷ್ಠ), ದೃಢಂ (ಹಠಮಾರಿ). ನಿಗ್ರಹಂ ತಸ್ಯ ಮನ್ಯೇ ವಾಯೋರಿವ ಸುದುಷ್ಕರಂ (ವಾಯುವಿನಂತೆ ಅತಿ ಕಷ್ಟ). ಅರ್ಜುನನ ಅನುಭವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಅನುಭವ.
ಗುರು-ಸಾಧಕ ಸಂವಾದ
ಗುರುಜಿ, ಮನಸ್ಸಿನ ಈ ನಾಲ್ಕು ಗುಣಗಳು ಏನನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ?
ಚಂಚಲ - ಒಂದು ಕಡೆ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಮಾಥಿ - ಇಡೀ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಲಕುತ್ತದೆ. ಬಲವತ್ - ಬುದ್ಧಿಗಿಂತ ಬಲಿಷ್ಠ. ದೃಢ - ತನ್ನ ನಿರ್ಧಾರ ಬದಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಗಾಳಿಯ ಉಪಮೆ ಏಕೆ?
ಗಾಳಿಯನ್ನು ಹಿಡಿಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮನಸ್ಸೂ ಹಾಗೆಯೇ - ಅದು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ದೈನಂದಿನ ಅಭ್ಯಾಸ
ಮನಸ್ಸಿನ ಚಂಚಲತೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ - ಅದನ್ನು ಶಾಪವಾಗಿ ನೋಡದೆ ಸವಾಲಾಗಿ ನೋಡಿ.
ಮನಸ್ಸು ಓಡಿದಾಗ ನಿರಾಶೆಗೊಳ್ಳಬೇಡಿ - ಇದು ಎಲ್ಲರ ಅನುಭವ.
ಇಂದು ಮನಸ್ಸಿನ ನಾಲ್ಕು ಗುಣಗಳನ್ನು ಎಷ್ಟು ಅನುಭವಿಸಿದಿರಿ ಎಂದು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.