ಸಾಂಖ್ಯ ಯೋಗ

ಗುರುವಿನ ಮಾತುಗಳು ಶಿಷ್ಯನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಗ್ರಹಿಸಲು ಸಿದ್ಧನಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಬರುತ್ತವೆ—ಅರ್ಜುನನ ಸಂಕಟವೇ ಆ ಸಿದ್ಧತೆ.

ನಿಜವಾದ ಗುರು ಸಾಂತ್ವನ ಮಾತ್ರ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ—ಅವರು ನಿಮ್ಮ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಭಾವನಾತ್ಮಕ ದೌರ್ಬಲ್ಯವು ನಮ್ಮ ನಿಜವಾದ ಸ್ವಭಾವವಲ್ಲ—ಅದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಎದ್ದೇಳಬಹುದು.

ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಹಿರಿಯರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವುದು ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ಧರ್ಮಸಂಕಟಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.

ಕೆಲವು ಸಾಧನೆಗಳು ಅವುಗಳಿಗಾಗಿ ಬಲಿಕೊಡಬೇಕಾದ ಬೆಲೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ—ಸ್ವಾಭಿಮಾನವುಳ್ಳ ಬಡತನ ಅಪವಿತ್ರ ಸಂಪತ್ತಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮ.

ಜೀವನದ ಕೆಲವು ಆಯ್ಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ 'ಸರಿ' ಇಲ್ಲ—ಈ ಗೊಂದಲವೇ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಬೇಕು ಎಂಬ ಸಂಕೇತ.

ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಕೋರುವುದು ಜ್ಞಾನದ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ.

ಬಾಹ್ಯ ಸಾಧನೆಗಳು ಆಂತರಿಕ ಶೋಕವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಲಾರವು—ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜ್ಞಾನ ಮಾತ್ರ ಶಾಶ್ವತ ಶಾಂತಿ ಕೊಡಬಲ್ಲದು.

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಮ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ಬಲವಾದ ನಿಲುವು ನಮ್ಮ ಗೊಂದಲದ ಸಂಕೇತ—ಮೌನವು ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯುತ್ತದೆ.

ನಿಜವಾದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರು ನಿಮ್ಮ ಸಂಕಟದಲ್ಲೂ ಶಾಂತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ—ಅವರ ಶಾಂತಿಯೇ ನಿಮಗೆ ಭರವಸೆ.

ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನವು ಶೋಕದ ಮೂಲವನ್ನೇ ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ—ಸಾವು ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡವರು ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಆತ್ಮವು ಶಾಶ್ವತ—ಅದಕ್ಕೆ ಹುಟ್ಟು ಸಾವುಗಳಿಲ್ಲ. ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರಿತರೆ ಸಾವಿನ ಭಯ ಕಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಸಾವು ಎಂದರೆ ಅಂತ್ಯವಲ್ಲ, ಬದಲಾವಣೆ ಮಾತ್ರ—ಬಟ್ಟೆ ಬದಲಾಯಿಸುವಂತೆ ಆತ್ಮ ಶರೀರ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ.

ಸುಖ-ದುಃಖಗಳು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ—ಅವು ಬರುತ್ತವೆ, ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಸಮಚಿತ್ತದಿಂದ ಸಹಿಸುವುದೇ ಜ್ಞಾನ.

ಸುಖ-ದುಃಖಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಚಿತ್ತವು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮುಕ್ತಿಯ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣ.

ಶಾಶ್ವತವಾದದ್ದು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾದದ್ದನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ವಿವೇಕವೇ ಜ್ಞಾನ.

ಆತ್ಮವು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಮತ್ತು ಅವಿನಾಶಿ—ಯಾವ ಶಕ್ತಿಯೂ ಅದನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲಾರದು.

ಶರೀರ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ, ಆತ್ಮ ಶಾಶ್ವತ—ಈ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಮಾಡು.

ಆತ್ಮವು ಕರ್ತೃವೂ ಅಲ್ಲ, ಭೋಕ್ತೃವೂ ಅಲ್ಲ—ಅದು ಸಾಕ್ಷಿ ಮಾತ್ರ.

ಆತ್ಮವು ಜನ್ಮ-ಮರಣಗಳಿಗೆ ಅತೀತ—ಅದು ಎಂದೂ ಹುಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಎಂದೂ ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವು ಹಿಂಸೆಯ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತದೆ—ಆತ್ಮವನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಸಾವು ಎಂದರೆ ಬಟ್ಟೆ ಬದಲಾಯಿಸುವಂತೆ—ಆತ್ಮ ಶರೀರವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ, ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಆತ್ಮವು ಪಂಚಭೂತಗಳಿಗೆ ಅತೀತ—ಯಾವ ಭೌತಿಕ ಶಕ್ತಿಯೂ ಅದನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಲಾರದು.

ಆತ್ಮದ ಗುಣಗಳು ಅದನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ—ಇದು ಶಾಶ್ವತ ಸ್ಥಿರತೆಯ ಮೂಲ.

ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವು ಶೋಕವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ—ಜ್ಞಾನವಂತನು ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಆತ್ಮವು ಪುನಃ ಪುನಃ ಸಾಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮರುಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ ಎಂದು ನೀನು ನಂಬಿದರೂ, ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾದದ್ದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಲಾರದು.

ಅನಿವಾರ್ಯವಾದದ್ದಕ್ಕೆ ಶೋಕ ಬೇಕಿಲ್ಲ - ಹಗಲಿನ ನಂತರ ರಾತ್ರಿ ಬರುವಂತೆ ಹುಟ್ಟಿನ ನಂತರ ಸಾವು ಬರುತ್ತದೆ.

ಜೀವಿಗಳು ಅದೃಶ್ಯದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತವೆ, ಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ, ನಂತರ ಮತ್ತೆ ರಹಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಕರಗುತ್ತವೆ.

ಆತ್ಮವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ - ಅಪರೂಪದವರು ಮಾತ್ರ ಅದನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರತಿ ದೇಹದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಆತ್ಮವು ಅವಿನಾಶಿ - ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದವನಿಗೆ ಶೋಕಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಿಲ್ಲ.

ನಿನ್ನ ಸ್ವಧರ್ಮವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾದರೂ, ಅದು ನಿನ್ನ ಪವಿತ್ರ ಕರ್ತವ್ಯ - ಅಳುಕಬೇಡ.

ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದ ಅವಕಾಶವು ಸ್ವರ್ಗದ ಬಾಗಿಲು - ಅದನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಡ.

ಕರ್ತವ್ಯದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದು ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿ ಎರಡನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಕರ್ತವ್ಯದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದರೆ ಬರುವ ಅಪಕೀರ್ತಿಯು ಸಾವಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನೋವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಭಯದಿಂದ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ, ಗೌರವಿಸಿದವರೇ ತಾತ್ಸಾರದಿಂದ ನೋಡುವರು.

ನಿನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಳಸದಿದ್ದರೆ ಶತ್ರುಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ನಿಂದಿಸುವರು - ಇದಕ್ಕಿಂತ ದುಃಖಕರವಾದದ್ದು ಬೇರಿಲ್ಲ.

ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಶುಭವೇ - ಹೀಗಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಮುಂದುವರಿ.

ದ್ವಂದ್ವಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದಾಗ ಕರ್ಮಬಂಧನ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಜ್ಞಾನ (ಸಾಂಖ್ಯ) ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆ (ಯೋಗ) - ಎರಡೂ ಮಾರ್ಗಗಳು ಮುಕ್ತಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತವೆ.

ಕರ್ಮಯೋಗದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ - ಸ್ವಲ್ಪ ಸಾಧನೆಯೂ ಮಹಾ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಏಕಾಗ್ರ ಬುದ್ಧಿ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ; ಚದುರಿದ ಬುದ್ಧಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ತಲುಪುವುದಿಲ್ಲ.

ವೇದಗಳ ಕರ್ಮಕಾಂಡ ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಿಳಿದವರು ಸತ್ಯದ ಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.

ಭೋಗ ಮತ್ತು ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿದಾಗ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಭೋಗಾಸಕ್ತ ಮನಸ್ಸು ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾರದು - ಏಕಾಗ್ರತೆಗೆ ವೈರಾಗ್ಯ ಅಗತ್ಯ.

ತ್ರಿಗುಣಗಳನ್ನು ಮೀರಿ, ದ್ವಂದ್ವಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗು.

ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಿಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ - ಅವನು ಸ್ವತಃ ಜ್ಞಾನದ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಕರ್ಮ ಮಾಡು, ಫಲವನ್ನು ಬಿಡು - ಇದು ಕರ್ಮಯೋಗದ ಸಾರ.

ಸಮತ್ವವೇ ಯೋಗ - ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ವೈಫಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಮನಾಗಿರುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಯೋಗ.

ಫಲಾಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಕರ್ಮ ಮಾಡುವವರು ಕೃಪಣರು - ಬುದ್ಧಿಯೋಗಿ ಶ್ರೀಮಂತ.

ಯೋಗವೇ ಕರ್ಮದ ಕುಶಲತೆ - ಸಮತ್ವದಿಂದ ಕರ್ಮ ಮಾಡುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಕೌಶಲ್ಯ.

ಫಲತ್ಯಾಗದಿಂದ ಜನ್ಮಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ - ಅನಾಮಯ ಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಮೋಹವನ್ನು ದಾಟಿದಾಗ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ವೈರಾಗ್ಯ ಬರುತ್ತದೆ.

ಅನೇಕ ಬೋಧನೆಗಳಿಂದ ಚದುರಿದ ಬುದ್ಧಿ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದಾಗ ಯೋಗ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.

ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞನ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಏನು? - ಅರ್ಜುನನ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಗೀತೆಯ ಮಹತ್ವದ ಭಾಗವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.

ಎಲ್ಲಾ ಆಸೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಆತ್ಮದಲ್ಲೇ ತೃಪ್ತನಾದವನು ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞ.

ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಉದ್ವಿಗ್ನನಲ್ಲ, ಸುಖದಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದ, ಭಯ-ಕ್ರೋಧಮುಕ್ತನೇ ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞ.

ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅನಾಸಕ್ತ, ಶುಭ-ಅಶುಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಮನಾದವನು ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞ.

ಆಮೆಯಂತೆ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವನೇ ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞ.

ಬಲವಂತದ ತ್ಯಾಗದಲ್ಲಿ ಆಸೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ - ಪರಮ ದರ್ಶನದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಆಸೆಯೂ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ - ವಿವೇಕಿಯ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಅಪಹರಿಸಬಲ್ಲವು.

ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನೆಲೆಸು - ಇದೇ ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞತೆಯ ದಾರಿ.

ವಿಷಯ ಧ್ಯಾನ → ಆಸಕ್ತಿ → ಕಾಮ → ಕ್ರೋಧ - ಇದು ಪತನದ ಮೊದಲ ಹಂತಗಳು.

ಕ್ರೋಧ → ಸಮ್ಮೋಹ → ಸ್ಮೃತಿಭ್ರಂಶ → ಬುದ್ಧಿನಾಶ → ವಿನಾಶ - ಇದು ಪತನದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸರಪಳಿ.

ರಾಗ-ದ್ವೇಷಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸಿದಾಗ ಶಾಂತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಸನ್ನತೆಯಲ್ಲಿ ದುಃಖ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ, ಬುದ್ಧಿ ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತದೆ.

ಯೋಗವಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಬುದ್ಧಿಯಿಲ್ಲ, ಬುದ್ಧಿಯಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಶಾಂತಿಯಿಲ್ಲ, ಶಾಂತಿಯಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಸುಖವಿಲ್ಲ.

ಇಂದ್ರಿಯ ವಿಷಯಗಳ ಹಿಂದೆ ಹೋಗುವ ಮನಸ್ಸು ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ದೋಣಿಯಂತೆ ಅಪಹರಿಸುತ್ತದೆ.

ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಇಂದ್ರಿಯಾರ್ಥಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಿಂದೆಗೆದವನು ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞ.

ಜ್ಞಾನಿಯ ಎಚ್ಚರ ಸಾಮಾನ್ಯರ ನಿದ್ರೆ; ಸಾಮಾನ್ಯರ ಎಚ್ಚರ ಜ್ಞಾನಿಯ ನಿದ್ರೆ.

ಸಮುದ್ರದಂತೆ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿಯೂ ಅಚಲನಾದವನು ಶಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಕಾಮತ್ಯಾಗ, ನಿಸ್ಪೃಹತೆ, ನಿರ್ಮಮತೆ, ನಿರಹಂಕಾರ - ಇವೇ ಶಾಂತಿಯ ನಾಲ್ಕು ಸ್ತಂಭಗಳು.

ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಸ್ಥಿತಿ ಪಡೆದವನು ಮೋಹಿತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ - ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲೂ ಬ್ರಹ್ಮನಿರ್ವಾಣ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.